Ιστορία 20ου αιώνου
Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1913–1940)
🟦 1. Η Ελλάδα μεγαλώνει (1913–1920)
Μετά τη νίκη στους Βαλκανικούς πολέμους, η Ελλάδα διπλασιάζει τα εδάφη της και ενσωματώνει:
- Ήπειρο, Μακεδονία, Κρήτη, νησιά του Αιγαίου.
- Το 1913 δολοφονείται ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ και τον διαδέχεται ο Κωνσταντίνος Α΄.
🟦 2. Εθνικός Διχασμός (1915–1917)
- Διαφωνία μεταξύ Βενιζέλου και βασιλιά Κωνσταντίνου για το αν η Ελλάδα θα συμμετάσχει στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
- Ο Βενιζέλος θέλει να είναι με τους Συμμάχους, ο βασιλιάς ήθελε να διατηρήσει ουδέτερη στάση.
- Τελικά η Ελλάδα μπαίνει στον πόλεμο το 1917 με τον Βενιζέλο στην εξουσία.
- Получили контроль над Смирной на 5 лет - потому что Η Τουρκία έχασε
🟦 3. Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή (1919–1922) - Ταινια ΣΜΊΡΝΑ
- Η Ελλάδα στέλνει στρατό στη Μικρά Ασία για να ελευθερώσει τους ελληνικούς πληθυσμούς.
- Αρχικά νίκες, αλλά το 1922 ο ελληνικός στρατός έχασε από τον Κεμάλ Ατατούρκ.
- Καταστροφή της Σμύρνης, χιλιάδες πρόσφυγες.
- Υπογράφεται η Συνθήκη της Λωζάνης (1923) – Ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
🟦 4. Μεσοπόλεμος και Πολιτική Αστάθεια (1923–1936)
- Πολλές κυβερνήσεις και πραξικοπήματα.
- Προσπάθειες ένταξης των προσφύγων.
- Το 1935 επιστρέφει η βασιλεία με τον Γεώργιο Β’.
🟦 5. Καθεστώς Μεταξά (1936–1941) μεταβίβαση
- Ο Ιωάννης Μεταξάς εγκαθιστά δικτατορία (4 Αυγούστου 1936).
- Φασιστικού τύπου καθεστώς, λογοκρισία, εθνικισμός.
- Στις 28 Οκτωβρίου 1940 λέει «ΟΧΙ» στο ιταλικό τελεσίγραφο — ξεκινά ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος.
Στην Ελλάδα επικρατεί Διχασμός
Ο Εθνικός Διχασμός
Ο Εθνικός Διχασμός (1915–1917) ήταν μια πολιτική και κοινωνική σύγκρουση στην Ελλάδα, που δίχασε τον λαό και το κράτος.
🔹 Ποιοι ήταν οι δύο αντίπαλοι:
- Από τη μία πλευρά: ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Αʹ
- Από την άλλη: ο **Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος
🔹 Τι διαφωνία είχαν:**
- Ο Κωνσταντίνος ήθελε η Ελλάδα να μείνει ουδέτερη στον Αʹ Παγκόσμιο Πόλεμο.
- Ο Βενιζέλος ήθελε η Ελλάδα να μπει στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ (Γαλλία, Αγγλία, Ρωσία), για να κερδίσει εδάφη.
🔹 Τι συνέβη:
- Η Ελλάδα χωρίστηκε στα δύο:👉 Κυβέρνηση του βασιλιά στην Αθήνα👉 Κυβέρνηση του Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη
- Το 1917, με την πίεση των Συμμάχων, ο Κωνσταντίνος αναγκάστηκε να φύγει και ο Βενιζέλος ανέλαβε την εξουσία.
❗ Σημασία:
Ο Εθνικός Διχασμός άφησε βαθιά πληγή στην ελληνική κοινωνία, και επηρέασε τα γεγονότα που οδήγησαν στη Μικρασιατική Καταστροφή (1922).
Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή (1919–1922)
Η Μικρασιατική Εκστρατεία ήταν η προσπάθεια της Ελλάδας να αυξείσει τα σύνορά της στη Μικρά Ασία (δυτική Τουρκία) μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
🗺 Ιστορικό πλαίσιο:
- Μετά τον Α' Παγκοσμίο Πολέμο, οι Σύμμαχοι (Αντάντ) επέτρεψαν στην Ελλάδα να παιρνεί τη Σμύρνη το 1919.
- Η Συνθήκη των Σεβρών (1920) έδινε στην Ελλάδα εδάφη στη Μικρά Ασία.
⚔️ Τι συνέβη:
- Ο ελληνικός στρατός μπήκε βαθιά μέσα στην Μικρά Ασία, με στόχο την Άγκυρα.
- Οι τουρκικές δυνάμεις, υπό τον Μουσταφά Κεμάλ, ήταν πιο δυνατοί.
- Το 1922, οι Έλληνες ηττήθηκαν στρατιωτικά και υποχώρησαν.
🔥 Η Καταστροφή της Σμύρνης (Αύγουστος 1922):
- Οι τουρκικές δυνάμεις μπήκαν στη Σμύρνη.
- Ξέσπασε φωτιά που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης.
- Πολλοί Έλληνες και Αρμένιοι σκοτώθηκαν ή εκτοπίστηκαν.
📌 Συνέπειες:
- Τραγική εξορία 1.500.000 Ελλήνων από τη Μικρά Ασία.
- Ανταλλαγή πληθυσμών με την Τουρκία (Συνθήκη της Λωζάνης, 1923).
- Πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα.
- Τέλος της Μεγάλης Ιδέας (επέκταση ελληνικών εδαφών).
- Ισχυρό πολιτιστικό και κοινωνικό σοκ για τον ελληνικό λαό.
Γιατί πέθαναν τόσοι άνθρωποι στη Μικρασιατική Καταστροφή;
🔥 Αιτίες:
- Ο ελληνικός στρατός έχασε και έφυγε γρήγορα, αφήνοντας τον κόσμο χωρίς προστασία.
- Ο τουρκικός στρατός μπήκε στη Σμύρνη και έγιναν σκοτωμοί και φωτιές, κυρίως στις ελληνικές και αρμενικές γειτονιές.
- Το Σεπτέμβριο του 1922 ξέσπασε μεγάλη φωτιά και κάηκε μεγάλο μέρος της πόλης.Πολλοί άνθρωποι πέθαναν ή πνίγηκαν, προσπαθώντας να σωθούν.
- Τα ξένα πλοία στην περιοχή δεν βοήθησαν στην αρχή, αλλά μετά πήραν κάποιους πρόσφυγες.
❗ Λάθη της ελληνικής πολιτικής:
- Υπερβολική φιλοδοξία:— Ο στρατός κινήθηκε πολύ βαθιά στην Ανατολία, χωρίς υποστήριξη.
- Πολιτική αστάθεια:— συνγρούσεις μεταξύ το κινοβούλιο και τον Βασιλιά έκαναν τη χώρα αδύναμη.
- Απομόνωση από τους Συμμάχους:— Μετά την επιστροφή του Κωνσταντίνου, η διπλωματική στήριξη χάθηκε.
Μεσοπόλεμος και Πολιτική Αστάθεια (1923–1936)
🔹 Ιστορικό Πλαίσιο
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922), η Ελλάδα περνάει μια δύσκολη περίοδο με πολλές πολιτικές αλλαγές και αστάθεια.
🔹 Από τη Μοναρχία στη Δημοκρατία
- Το 1924 καταργείται η βασιλεία και ιδρύεται η Α' Ελληνική Δημοκρατία.
- Ακολουθούν συχνές αλλαγές κυβερνήσεων και στρατιωτικά πραξικοπήματα.
🔹 Δικτατορία Πάγκαλου (1925–1926)
- Ο στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος παίρνει την εξουσία με πραξικόπημα.
- Ανατρέπεται έναν χρόνο αργότερα.
🔹 Κυβέρνηση Βενιζέλου (1928–1932)
- ==Ο== Ελευθέριος Βενιζέλος ==φέρνει σταθερότητα και κάνει μεταρρυθμίσεις.==
- Η οικονομική κρίση του 1929 επηρεάζει σοβαρά την Ελλάδα → ύφεση και χρεοκοπία.
🔹 Νέα Πραξικοπήματα και Αντιπαλότητες
- Βενιζελικοί και αντιβενιζελικοί συγκρούονται.
- Το 1935 αποτυγχάνει νέο βενιζελικό πραξικόπημα.
🔹 Επιστροφή της Μοναρχίας (1935)
- Ο βασιλιάς Γεώργιος Β' επιστρέφει στον θρόνο μετά από δημοψήφισμα.
🔹 Προς τη Δικτατορία
- Το 1936, ο Ιωάννης Μεταξάς γίνεται πρωθυπουργός.
- Αρχίζει η δικτατορία της 4ης Αυγούστου.
Καθεστώς Ιωάννη Μεταξά (1936–1941)
🔹 Πώς ξεκίνησε**
- Το 1936 υπήρχε πολιτική αστάθεια και φόβος για κομμουνιστική απειλή.
- Ο βασιλιάς Γεώργιος Β' όρισε τον Ιωάννη Μεταξά πρωθυπουργό.
- Στις 4 Αυγούστου 1936, ο Μεταξάς αναστέλλει το Σύνταγμα και εγκαθιδρύει δικτατορικό καθεστώς με τη στήριξη του βασιλιά.
🏛️ Χαρακτηριστικά του καθεστώτος
- Αυταρχική εξουσία χωρίς κοινοβούλιο ή εκλογές.
- Λογοκρισία στον Τύπο και καταστολή των αντιπάλων (ιδίως κομμουνιστών).
- Ίδρυση την ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωση Νεολαίας) για τη διαπαιδαγώγηση των νέων με εθνικιστικές αρχές.
- Προπαγάνδα με συνθήματα όπως:«Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια»
⚙️ Οικονομία και Κοινωνία
- Κρατικός έλεγχος της οικονομίας.
- Προστασία εργατών με εργατική νομοθεσία (π.χ. 8ωρο, άδειες).
- Παρά τα αυταρχικά μέτρα, υπήρξαν κάποιες κοινωνικές βελτιώσεις.
🌍 Διεθνείς Σχέσεις
- Ο Μεταξάς κράτησε ουδέτερη στάση ανάμεσα σε Άξονα και Συμμάχους.
- Παρότι είχε θαυμασμό για τον Μουσολίνι και τον Χίτλερ, προσπάθησε να διατηρήσει ισορροπία.
🇬🇷 Το Όχι και ο Πόλεμος του 1940
- Στις 28 Οκτωβρίου 1940, η Ιταλία ζήτησε να βάλει ιταλοικά στρατεύματα στην Ελλάδα
- Ο Μεταξάς απάντησε «ΟΧΙ», και ξεκίνησε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος.
- Ο ελληνικός στρατός νίκησε στην Αλβανία, ενισχύοντας το ηθικό του λαού.
⚰️ Θάνατος Μεταξά – Τέλος καθεστώτος
- Ο Μεταξάς πέθανε τον Ιανουάριο του 1941.
- Το καθεστώς συνέχισε τυπικά, αλλά τελικά διαλύθηκε **με τη γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941.
📌 Συνοπτικά**
| Στοιχείο | Πληροφορία |
| Περίοδος | 1936–1941 |
| Πολίτευμα | Δικτατορία με βασιλική στήριξη |
| Ιδεολογία | Εθνικισμός, αντικομμουνισμός |
| Νεολαία | ΕΟΝ (προπαγάνδα – εθνική διαπαιδαγώγηση) |
| Εξωτερική πολιτική | Ουδετερότητα, αλλά σύγκρουση με Ιταλία |
| Τέλος καθεστώτος | Θάνατος Μεταξά (1941), γερμανική εισβολή |
Μετά από την ΜΚ η Ελλάδα πορεύεται (проживает)